L Praino i las Cruzes de l Termo XIV - Cruç de Balhe Paregos

29.11.2012 // Amadeu Ferreira

20 out. 2026, 13:00

Quien sigue de Zenízio para Caçareilhos, pula strada Miranda-Bergáncia, dá, mais ou menos a mei caminho, cun ua strada a la squierda que atira para Bilasseco, anque tamien por ende se puoda seguir para San Pedro, Augas Bibas, Palaçuolo i até Sendin. Ye nessa ancruzelhada que stá la cruç de Balhe Paregos, chamadeiro de l sítio adonde queda essa cruç. Quede eiqui çclarada ua amportante regra: siempre que ua cruç agarra l nome dun chamadeiro, esso quier dezir que l chamadeiro ye mais antigo que la cruç, que quando esta fui alhá puosta yá l sítio era coincido por aquel chamadeiro. Ye este un nome [Paregos] an que l sentido queda para ambestigar mais tarde, puis cuido que nun hai outro cun l mesmo nome na tierra de Miranda.

PUB • CONTINUE A LER A SEGUIR

Esta ye ua cruç dua amportante ancruzelhada, anque l caminho para Bilasseco, que yá fui cunceilho de Miranda i inda hoije ye ua tierra de fala mirandesa, fusse por Zenízio para quien benie de l Naso i de la raia, i por San Pedro para quien benie de l lhado sul de l cunceilho.

Todo andica que ye ua cruç de la fin de l seclo XIX ou ampeços de l seclo XX. Ten ua forma algo aparecida a outras que eiqui yá apersentemos, cumo seia l Cruzeiro de Zenízio i la Cruç de ls Barreiros, ne l termo de la mesma tierra, antre outras. Esso nun quier dezir que séian todas de la mesma era, mas seran de tempos mui cercanos i, possiblemente, uas serbírun de modelo a las outras. Toda an piedra de cantarie anteiriça, la queluna ye trabalhada an quadrado, sien chegar a ser lhabrada. Ls braços son trabalhados an redondo na punta, l mesmo se passando cula cabeça, l que ye un eilemiento a cobrar la monotonie de ls braços znudos de las cruç. La base ye talhada an quadrado, cun arrimado a algo menos que un metro de altura.

Apersenta claros feitiços de almicas, mesmo ne l sítio adonde nácen ls braços de la cruç. Esses feitiços son un baixo relebo, cun feitiu dun pequeinho retanglo cun cabeça i cun rebordo alredror. Nun parece haber seinhas de crabos cun que se assegurasse algue traba ou outro material aparecido, de modo que las almicas até poderien ser solo ua pintura na piedra, de que yá nada quedou. Todo andica que las almicas son de l mesmo tiempo de la cruç.

PUB • CONTINUE A LER A SEGUIR

La cruç stá arrodiada de silbas, i ten sufrido cun las obras para facilitar l’antrada pa l terreno al lhado i ls duonhos podéren antrar por ua canhiça de fierro, que nun se puode dezir que seia ua belheza. Por bias desso, talbeç tenga sido un cachico mudada de sítio, puis l pie aparece algo çcubierto, mas nun se chega a antender bien. Ye esta ua cruç de lhargas bistas, de adonde se béien quilómetros de Prainada, i que ten assistido calhada a las grandes strefomaçones que eiqui se dórun ne l amanho de las tierras: zde ls arranados touçales de la fin de l seclo XIX até las campanhas de trigo de la purmeira metade de seclo XX, posseblitadas puls modernos adubos, até la florestaçon que ne ls redadeiros anhos se ten dado, cun arbles nien sempre própias de l Praino, anque lhougo a seguir mos apareça ua postura de castanheiros inda nuobos.

Seia cumo fur, stá eilhi arrinconada, antre strada i parede cubierta de silbas, sien un campico para quien an pie deilha se quega sentar nien que seia a çcansar de la jornada, ganhando fuorça para chegar a la guapa tierra de ls scrinheiros ou çcansando de la chubida de quien ben para Caçareilhos. Esso amostra bien cumo la cruç [esta i l mais deilhas] perdiu la sue funcion tradicional, anquanto modo de santeficar l sítio adonde fui puosta, i hoije ye mirada mais ou menos cun andefréncia por quien eilhi passa de altemoble. Las cruzes de l termo fúrun feitas para caminantes que ándan a pie ou a cabalho, mas nunca fúrun pensadas para quien anda de altemoble, puis nien altemobles habie ne l tiempo na que l mais deilhas fúrun feitas. Esto, solo por si, amostra que las cruzes perténcen a ua outra maneira de pensar i de bibir an quemunidade i, subretodo, a un tiempo an que l modo de mirar l spácio era mui defrente de l que ye hoije. Bundaba star a trés ou quatro quilómetros dua aldé, para star solico al meio l termo, sujeito a peligros sien cunta. Hoije mirar para ua destas cruzes sembradas pul termo ye tamien lhembrar outro modo de ber l spácio i de ls homes de situáren delantre del, mas essas ye ua eideia de que falamos noutra altura de modo mais fondo. I essas nun son pequeinhas cvuontas que estas cruzes mos cúntan.

PUBLICIDADE

Do mesmo autor

As mais lidas