class="html not-front not-logged-in one-sidebar sidebar-second page-node page-node- page-node-166672 node-type-noticia">

            

La rateira de Bergáncia i l queiso de Ruolos.

Ter, 07/08/2007 - 11:47


Nun speraba por essa besita l outro die! Percisei de ir a la çpensa de casa, custruída ne l ampeço de ls anhos trinta de l seclo passado por un ampreiteiro – que chegou a ser tamien l duonho -, eimigrante eitaliano, que se anstalou nesta region de l Sul de la França (cumo nós…), naqueilhes anhos negros an que habie cunquistado l poder esse ditador que era Mussolini… La çpensa ye cumo un grande almairo que queda mesmo al lhado de la cozina adonde arrecadamos mil i ua cousa i que, stando nun lugar abrigado de l sol i de l friu, fresco i sien ser abafado, sirbe tamien de reserba para alimentos (uns até pertueses – cumo outros que an tiempos pula cierta éran eitalianos - chouriços, freijones, garbanços, azeitunas i queisos que questumamos siempre traier de las nuossas biaiges até Sendin i las outras tierras de Miranda) i mais outras cousas inda que mos poderien ajudar, caso aparecisse outra guerra – nunca se sabe! -, a subrebibir cun l que tenemos i que mos dá tamien la nuossa huorta aqui an França…

Muita giente cuida que l perigo de que aparéçan, ne ls nuossos países, nuobas horas negras de ditaduras i de guerras ye mais lhemitado hoije que ne ls anhos trinta mas nun deixa de ser berdade antretanto que pa la citadina que yá fui tamien an tiempos, por bários anhos, sabe mui bien ser agora rato de l campo... ratico de l campo!
Un die destes anton, nun hai muito tiempo, fui a la tal çpensa a saber dalgua cousa de que percisaba lhougo pula manhana cedo i nesto, mesmo al antrar para dentro, quedo mui surprendida de oubir un pequeinho rugido nesse sítio habitualmente silencioso: serien ambalaiges ou sacos que starien a caier, cumo por ancanto, ne l momento perciso de passar la puorta i de antrar nessa reserba milagrosa? Bien, serie la purmeira beç! Mirei anton pa l lhado d’aonde benie esse rugido i cumo nun relhampo quaijeque nun acraditei quando abistei, ne l meio dua prateleira, porriba dun pacote de cascabois, l çofinico i ls oulhicos mui bibos (cumo dues chiçpas!) dun ratico!
Un ratico?! Pensei you durante un décimo de segundo sien dezir absolutamente nada. Cumo puode ser? Mas cunsegui cuntrolar-me quedando l mais calma possible, al menos an aparéncia, sabendo que la mie surpresa era na realidade einorme. Nun quije de forma ningua que l rato esse, que staba an mie casa, na mie çpensa!, se cunbencisse un cachico que fusse - un animal tan pequeinho! -que la sue apariçon me habie perturbado assi tanto l sprito. Só faltaba essa!
I por un ou dous segundos ls nuossos oulhares até se cruzórun… Fui un cachico que durou solo un anstante mas que fui mágico i fuorte, desses que nun mos déixan nien cachico andifrentes…! Mas tube que me cumbencir, nesse antretiempo, que iba a ser neçairo tomar ua decison sien tardar: tornei anton a ir al para trás calmamente, quaijeque sien me mexer – ou dando al menos essa ampresson -, lhembrando-me solo de cerrar la puorta: nun fusse agora l animal – por mais einofensibo i anternecedor que parecisse – a scapar-se i a anfilar-se depuis para dentro de nun sei que outro sítio de mie casa. Mas antes, inda tube tiempo de agarrar ua rateira que por acaso tamien traímos de Pertual: cumpremos-la un die an Bergáncia adonde habiemos ido a passar uns dies de férias i tamien mos fizo falta alhá; depuis acabemos por traié-la tamien pa la França, cumbencidos que inda poderie tener algue outelidade. Nun mos anganhábamos anque mui ralamente tubisse serbido…
Mas l que sei ye que l die an que me apareciu esse ratico que muito oulhou para mi (un segundo a las bezes ye cumo se fura ua eiternidade!) era un Sábado por la manhana i staba you solica cun ls filhos, que inda stában a durmir. Lhembrei-me anton que na mie bida, yá un cachico lharga, nunca tenie armado ua rateira… Antendeis, agora, bós que stais a ler, que habie tomado finalmente la decison terrible i radical de acabar cun la bida (tan cúrtia la del!) desse probe ratico quaijeque sien defénsia!
Fui-me a ber anton l miu bezino (el cun mais eidade que you – i que l rato, claro! - i yá reformado), antigo adepto i até campion de boxe, cun la sperança de que me ajudasse a armar la dita rateira que – squeci-me de l dezir – nun mide mais que dieç pequeinhos centímetros de lhargo: ye realmente ua pequeinha rateira adaptada para pequeinhos ratos cumo aquel que you querie caçar agora… l anquilino de la mie çpensa mas anquilino clandestino… solo duonho de la sue buntade!
Robert –Ye assi que se chama l miu bezino – anque tubisse sido un boxista afamado na region parisiana quando era nuobo – ye l que cunta!-, na realidade, talbeç por tener porblemas de la bista, la rateira ser pequeinha i por bias tamien de la belhice, nun fui capaç de armar la rateira por mais que tubisse tentado; i you, puls bistos, talbeç cul miedo i atrapalhada, tamien nun cunsegui porque a soutordie tornemos a oubir rugidos i a tener la certeza de que l rato cuntinaba bibo cumo se nada fusse…
Fui miu pai que mos bieno a besitar depuis ne l Demingo que mos armou afinal la rateira cumo debie de ser. Cun sessenta i uito anhos, nun se squeciu nada de l tiempo an que se fartaba de armar rateiras nas huortas i adonde calhaba por todo l termo de Sendin – cumo el diç - para caçar l que era possible caçar, porque naqueilha altura de horas tamien negras de la ditadura essas caçadas a las bezes tamien clandestinas ajudában a subrebibir! La nomeada que tenemos na nuossa família, «Ls Paixareiros», até ben dessa tradiçon i hábito quaijeque ancestrales de caçar páixaros, sabendo que miu pai siempre ls mantubo bibos até an França adonde cuntina a caçar páixaros, an special mielras depuis de se fartáren de comer cereijas i outras fruitas de la huorta que tamien tem aqui an França…
I agora, cumo esta stória yá bai quedando lharga, solo perciso de bos dezir que l rato de la mie çpensa acabou finalmente, cumo las mielras de miu pai, la sue pula cierta mui curta eisisténcia, faç agora solo dous dies, na tal rateira que fui traída de Bergáncia…
Mas esta pequeinha lhona serbiu para chegar a alguas cunclusones: quiero que ls mius filhos tamien dapréndan a armar rateiras. Tanto l miu garoto cumo la mie garota. Tamien puoden percisar i ye tan útele saber fazer de todo na bida!
Mas l culpado que permitiu que l rato tubisse antrado na çpensa cun buntade de comer todo i mais algue cousa, sabendo que l mais de ls alimentos stan mesmo assi i todo mui bien arrecadados an frascos, tinalhas, arcas i caixas heirméticas para eibitar percisamente antrusones nun deseadas, quien fui? Quien fui, de fato, l culpado de todo esso? L culpado fui… you bien sei quien fui! L pai (l pai de ls mius filhos) que quijo guardar, zde hai uns meses, un queiso de Ruolos pa l «curar» cumo el diç, yá meio ancetado, que bota un cheiro fuorte… l cheiro tan caratelístico a canhonas que, cumo nun podie deixar de ser, acabou por atentar tamien un probe ratico chenico de fame…
Mas agora yá stá! L ratico, sien querer, yá nun ye deste mundo i l restro de l queiso, quien ye que l quier agora depuis desta cuonta toda que se passou na çpensa? Quien?
Naide, claro ! Até nien sequiera l ratico… a nun ser que ne l outro mundo – l outro mundo de ls raticos – inda se lhembre desse restro de queiso de Ruolos i se decida a benir a comé-lo: un Sábado, pula manhana cedo, die an que inda nun habie, cumo por milagre, rateira armada… la rateira que traímos un die de Bergáncia!
Para quien inda nun sabe, Ruolos ye ua aldé de l cunceilho de Mogadouro, que an pertués se diç Urrós.. Inda ándan por alhá pastores a guardar canhonas cumo un que houbo an tiempos, por eisemplo ne ls anhos trinta, i que era tamien un eicelente gaiteiro: tiu Antonho Gaiteiro, l abó de l pai de ls mius filhos.

Ana Maria Fernandes, Graulhet (França)