class="html not-front not-logged-in one-sidebar sidebar-second page-node page-node- page-node-166735 node-type-noticia">

            

Dues lhostras

Ter, 14/08/2007 - 11:18


Bou-bos – nun antendades mal, you nun bos chamei boubos, you dixe bou, tracico, bos, nu ye solo l Pertués que ten destas trancafusas, ne l Mirandés tamien nun hai que fiar, tampouco bos bou a pormeter dues lhostras, buono, bou-bos a cuntar ua lhona!

Cumo buona boç de cuntador que quiero ser, dou-bos yá l tiempo i l spácio de l acuntecido:
Tiempo: l tiempo puode ser l que bós quejirdes, çque yá hában sido ambentados ls camboios, l que you cunto, a bien dezir, yá acuntece çque l home deciu de las arbres. Ou inda se passarie pori tamien alhá riba, mas ye!
Puode, anton, ser onte ou hai cien anhos, mas ten de ser de nuite, isso si ten de ser, ou anton la cousa nun sal citre, tamien nun ye pedir muito pedir-bos que mangineis l causo de nuite.
Buono, yá hai camboios, ye de nuite, i tamien calhaba que manginassedes tiempo cun calor, assi a modos a que se pudisse bestir ua saia cúrtia i traier l xambre bien zapertado ne l cachaço - yá bereis porquei - que las ties agora, bendo bien, ye to l anho nesse donairo, de berano i de ambierno cun l ambelhigo al leu, mas isso agora nun ben al causo, bamos palantre que pa trás meija la burra.
Spácio: cerrado, mas cun jinelas. Las jinelas de l camboio, stá-se mesmo a ber. Se antendirdes que l Mirandés queda más bien nua cuonta a dar al antigo, manginai l camboio de Dues Eigreijas; se sodes de ls que anténden que las lhénguas nun ténen tiempo nien lhugar, sírben pa falar d’onte, d’hoije i de manhana, podeis manginar un desses camboios modernos, desses que anté atíran cun las bacas a l aire solo cun la gáçpia que lhieban, pra l causo tanto fai, todas las manigáncias acuntécen ne l bagon dun camboio. An andamiento, mas eiqui nun bamos a gastar tiempo a çcrebir la peisaige, nien ls eifeitos que eilha ten an la catadura de las personaiges, nien la maneira cumo eilha speilha l sou sentir, eilhas, las personaiges, stan más antressadas ne l que se passa andrento de la carruaige, mas yá alhá bamos, deixai-me purmeiro apersentar-bos, anton, ls nuossos cumpanheiros de biaige.
L belhico: un tiuzico pequeinho i mal ampelajado. La jiqueta yá mi zlida i la camisa un cachico çurrada an las guolas, ls çapatos cambados, assi a modos de porsor purmário reformado. De ls de l bun tiempo, que agora ls porsores yá fánfan muito i yá bótan muita farroma. I anton las porsoras, Dius te lhibre!, mas isso nun amporta parqui, l tiuzico stá apersentado, bamos al seguinte.
L angorbatado - un home, inda nuobo, un cacho dun home, bien purparado, fato – desses de ls caros – gorbata, barba bien çfeita, bien scrinchado, ls çapatos, ah mai!, anté un se spelhaba neilhes. Angenheiro ou doutor, ou doutor adbogado. Ou pori juiç, que sei you!, cumo bun cuntador, nun incho to ls spácios, cunto solo a modos a que se antenda – a las bezes nien isso - i dou lhiberdade a quien lei pra cumponer al sou modo, daprendi cun miu abó que yera un cuntador de trás de l’oureilha, muita me cuntou por esses seranos atrás, el ne l scanho i arrimado al lhume i you ne l talhico – you tenie un talhico solo para mi, fizo-me-lo l tal miu abó, i más naide alhá se sentaba, solo you – you ne l talhico, anton, a pesar figos i miu abó a fazer cera, you a preguntar cumo yera l tal rei, i el: bó!, anton nun sabes cumo son ls reis?! i you: I ténen bigote? i el: se quejires que l téngan...i anton agora tamien nun gusto de ser you a poner-le l bigote als reis, bamos a tornar pa l camboio que yá me iba anrodilhando cun las lhembráncias, buono, l angorbatado bai de cumbersa i mi arrimado a la personaige a seguir.
La pimpona: ua pimpona bien pimpona! Ua rapaza capaç de dar cun las costielhas de Santo Antonhico ne l anfierno! You solo de la manginar yá me retruoço an la cadeira, peç que anté se me sécan las guolas! I anton!...Cun uns uolhos de cachonda, que aquilho zapacenciaba un muorto, aquilho yera cumo ua baga de malbasie a arrebentar de mosto an Setembre i mesmo a dezir: smagai-me! Saia cúrtia – nun habiedes yá çcunfiado que la cunta iba a meter ua saia cúrtia?! – cúrtia i trabada, i l xambre zapertado quaije que anté l ambelhigo, uas risas, uns trejeitos, uas miradas...you nun pongo más an la carta, que nisto de ties cad’un, ou cad’ua, ye que sabe l que le pon la sangre a ferber, solo bos pido que la mangineis a modos a poner la sangre a ferber a cachon! Ua pena que fura la tie de l angorbatado!
I agora l que cerra la quatrada, l redadeiro, que nun quier dezir que seia l menos amportante, ls últimos seran ls purmeiros, cumo dezie miu abó, que tenie aqueilha manha de se quedar siempre pa trás çque lhebou uas porradas que nisquiera yeran par’el, quando andaba siempre delantre de la mocidade, serbiu-le de eimenda, nun amporta, bah, bamos que se mos fai de nuite i nós sien cenar.
L gabirú: un moço, ende puls sous binte cinco, assi cun pinta de lafrau, nó que stubira a fazer algua perrice, mas anton, c’ua risica ne ls uolhos, assi a modos peç que bie por andrento de un, ua mirada de quien la pregou ou stá pa la pregar, a ber beremos cun l andar de la cuonta, you nun puodo adelantrar muito, ou anton perde l antresse, nun ye que tenga muito, miu abó ye que las cuntaba buonas, esta nun fui el, nien se me lhembra yá quien fui, nisquera sei se fui berdade, tamien se nun fui, podie haber sido, las cuontas son assi, por isso le podeis poner ls bigotes que quejirdes als reis de l mundo. De ls mundos que quejirdes!
Tenemos, anton, la quatrada an la carruaije, l camboio an andamiento, i agora teneis que manginar que ls quatro sáben que bai a faltar la lhuç ne l camboio, i que bai a quedar todo a las scuras por un cachico. Nun pergúntedes porquei bai la lhuç a faltar i cumo eilhes l sáben, you yá bos l dixe que nun amporta se fui berdade, nesta cuonta fui assi, se ls manginestes ne l camboio de Dues Eigreijas, fai de cuonta – bós bedes?!, fai de cuonta – que fui l pica que ls abisou, se ls manginestes nun camboio de ls modernos, fai de cuonta que fui l altefalante, l cierto ye que eilhes l sáben.
Eiqui, pido-bos más un cachico de pacéncia, pa spurmentarmos, solo nós que naide mos oube, ua nuoba moda ne l çcurso, solo a spurmentar, bereis cumo la cuonta anda palhantre, i cumo nun mos zbiamos más de l que stou a cuntar.
Nun ye çcurso direto, nun ye çcurso andireto, i nisquiera ye çcurso andireto lhibre, que isso, anton!, diç que ye mi cumplicado, un cobradeiro de cabeça, que isto, que aquilho, i que más tamien, la personaige i la boç de l narrador, bah, lhérias, nun percisamos acá disso, nós bamos a ambentar ua moda nuoba i bamos-le a chamar Pensamiento Direto, i bai a ser assi: ponemos l nome de la personaige i a seguir l que le bai an la cabeça, l que stá a cabilar cunsante la cuonta bai andando, spurmentamos assi, se nun dir, nun tornamos a tornar, bamos anton:
L gabirú – Carai!! You agora, quando isto quedar a las scuras, staba capaç de le dar uns belhiçcos i uns ampalpones a la rapaza que eilhi bai, que eilha si bai a fazer por eilhes, mas quei!, ou eilha ou l mazmárria de l angorbatado que nun se le tira de riba son capazes de me zbirar ua lhostra...star eilhi aquel lambuxe i un home nun le poder ser buono!
La pimpona – Este scalhabrés yá me çpiu trinta bezes cun ls uolhos... ye bien capaç de me ampalpar anquanto a las scuras, mas l miu home tamien ye home de le assentar dues lhostras por bias de l atrebimiento. El que spurmente i apuis bai a ber!
L angorbatado – Nun sei se l sabandija que eilhi bai nun se astreberá a ampalpar la mie tie. Mas cumo spurmente, stou cierto que eilha le speta dues lhostras bien stralhadas.
L belhico – Bai a ser ua fodice!
Acaba l Pensamiento Direto, i ampeça la açon, bedes cumo assi la cuonta anda más depriessa?!
Apágan-se las lhuzes, queda todo a las scuras i óuben-se uns suspiros – humm, uuuiii – i a seguir l rugido de dues lhostras bien assentes – trás, trás.
Buolbe la lhuç, todo mundo cun cara de causo i nós tornamos al Pensamiento Direto.
La pimpona – Alma de l diabo! Bós nun quereis ber que si me ampalpou?! I bien ampalpadinha! Mas, tamien, lhieba que cuntar! L miu home pregou-le dues lhostras cumo se manda!
L angorbatado – Filho dua yeuga mal parida! Tubo l çcaramiento de ampalpar la mie tie! Mas you tengo ua tie de lei! Eilha zbirou-le dues lhostras que anté abanórun l camboio!
L belhico – You lhougo bi que isto iba a ser ua fodice!
L gabirú – Sou cumo un relhistro, carai! Ampalpei la rapaza i inda le stralhei dues lhostras al bielho!!
Alfredo Cameirão