Ter, 22/01/2008 - 10:53
Mas ua que siempre serbiu an todas las casas adonde bibimos i por adonde passemos, i qu’inda hoije faç parte de l nuosso die a die, ye ua cousa yá bielha, cun marcas fondas que l tiempo amprimiu eirremediablemente: ua trabiessa oubada de smalte de quelor azul - azul cumo l cielo, ou até las óndias de l mar - cun pintas brancas cumo para lhembrar tamien la niebe, las nubres, ou anton la scuma de l ouceano que banha l lhitoral desse país atlántico de l stremo Sudoeste de la Ouropa adonde nacimos un die, hai yá tanto tiempo …!
Ua trabiessa oubada de smalte, ua antre miles que se fabricórun pula cierta an Pertual ne ls anhos sessenta i inda probablemente ne ls anhos setenta i, para bien dezir, nien sei adonde, mas que biajou cun nós andentro las nuossas malas até estas tierras goulesas, estas tierras adonde mos ancuntramos inda hoije, mesmo depuis de quarenta anhos. Nun sei todo subre essa trabiessa mas sei, tengo la certeza, l que a mi me parece l mais amportante: essa trabiessa sendinesa, cumprada talbeç nua feira, talbeç ne ls Grazes an Sendin ou até an Mogadouro, trabiessa tamien eimigrante, que ten pula cierta tantos anhos cumo you, ye cumo ua berdadeira pieça de l nuosso museu familiar, mas inda cun serbentie… Ye esse prato, que yá resistiu a quaije todo i nunca se scachou, cumo ls que son de bidro ou de barro, que miu pai lhieba para la hourtica que ten mesmo al lhado de casa, aqui an França, i adonde gusta de poner ls coneilhos que cria, lhougo depuis de ls haber acabado de matar i de le haber tirado la piele… Ye nesse prato que yá ten quaije ua bida anteira, cumo nós afinal, que miu pai gusta de poner tamien ls pumientos acabados de assar, guardando-los siempre a la borda de l lhume para que nun se sfríen i até anriba uas brasas caso mos deia la gana de ls calcer outra beç ou de ls comer bien calientes cun molho de tomate, sal, alho i azeite de las nuossas oulibeiras, a la moda de Forcaleiro… Esse sítio an Sendin, nas arribas, al pie de l riu Douro... [...]
Ye todo un símbolo, la nuossa trabiessa sendinesa! Lhembráncia de ls almuorços i jantares que se fazien nas pequeinhas cozinas de teilha bana an Sendin, armanas a todas las cozinas de teilha bana de todas las aldés de las Tierras de Miranda, zde hai seclos. Sentábamos-mos a la borda de l lhume, subretodo ne ls dies frius de l eimbierno: homes i mulhieres ne ls scanhos i nós ls ninos ne ls talhicos i nas talhicas feitos d’aperpósito tamien para nós… Todos teniemos un garfo de fierro mas nun habie, nó, naqueilha altura, pratos i copos para cada un de nós. Lhouça?! Habie tan pouca i era tan cara! Nunca se squeciu miu pai que nun tenie mais que uito anhos de la mai haber renhido muito cun el por haber deixado caier i scachado un die, Raios sta parta!, ua malga! Ua malga, ua sola , mas ua malga que fazie siempre tanta falta!
L que habie anton, subretodo quando habie giente, era ua trabiessa al meio de la pequeinha mesa giralmente baixa tamien, l mais de las bezes ua talha, adonde todos íban tirando l que podien: patatas guisadas, por eisemplo, cun coneilho refogado que habie sido caçado, cumo acuntecie a las bezes, nua rateira armada nua binha ou nua huorta, cun la ajuda tamien de Çarafin, l perrico spierto que you sei alhá de que oubi falar mais dua beç nesses jantares an Sendin al redror de la trabiessa…
I inda depuis an França, cul mesmo refogado de coneilho, mas cun pratos i copos para cada un de ls cumbibas… pratos que yá nun éran de smalte i garfos que yá nun éran de fierro… pratos cumo esta nuossa trabiessa azul que lhebábamos andentro las alforjas anriba la burra i íban tamien cun nós até las huortas, las binhas, tierras de pan para segar, tierras que yá quedában loinge bastante de la poboaçon, oubrigando-mos a comer por bezes ne l campo… [...]
Nun sei cumo bai un die a acabar la stória de la nuossa trabiessa… Mas l die an que acabar, talbeç alguien se lhembre de la ampeçar assi :
Era ua beç ua trabiessa que mudou de paíç, que eimigrou tamien… ua trabiessa oubal de smalte, ua trabiessa azul cumo l cielo, cun pintas brancas cumo las nubres, la niebe ou la scuma de l mar… l mar de Pertual i l cielo azul de Sendin, l cielo de Forcaleiro a mirá-se ne ls rigueiros adonde cuorre l’auga fresquita dun riu ne l meio de las arribas secas i ranhidas ne ls meses mais calientes de l Berano…auga para matar la sede a la tierra i tamien la fame als homes, mulhieres i ninos… todos juntos, houmildes mas alegres, i sentados al redror dua trabiessa… trabiessa de siempre, trabiessa azul… azul cumo l cielo! L nuosso cielo! L cielo adonde sobra siempre un cachico para cada un de nós! Sien ningua eiceçon! L cielo de todos!...
L cielo!
Ana Maria Fernandes (França)


