L rato, l páixaro i la chouriça
Un rato, un páixaro i ua chouriça resuolbírun bibir juntos. Bibírun durante muito tiempo sien raça de antrequidéncias, gastando d’acuordo cun las sues posseblidades i até cunseguindo forrar algo. L trabalho de l páixaro era ir por lheinha; l rato iba por auga al poço, acender l lhume i poner la mesa; i la chouriça staba ancargada de cozinar.
Mas cumo naide stá cuntento an bibir bien quando pensa que puode bibir melhor, un die, anquanto l páixaro andaba pul monte, achou outro páixaro que se agabou de la bida que tenie. L outro páixaro dixo-le que el era un tonto.
- L que quieres dezir cun isso?
- Buono, quien fai la maior parte de trabalho? Tu! Tenes que bolar dun lhado pa l outro, acarrear cargas de lheinha, anquanto ls outros dous stan a la buona bida. Stan a porbeitar-se de ti, nun seias boubo.
L páixaro pensou no assunto. Era berdade que l rato, apuis de haber acendido l lhume i lhebar l’auga para casa, iba pa l sou quartico a sestiar até la hora de poner la mesa. La chouriça quedaba al pie de l pote, a tomar cuonta del i de ls guisados que siempre salien bien aceçunados. Quando l páixaro chegaba a casa cun la lheinha, ansartába-la mui bien na ramalhada, sintaba-se i punien-se a la mesa a quemer. Apuis drumien cumo justos até soutordie, un die apuis de outro sien más cobradeiros de cabeça.
Mas l páixaro nun deixaba de matutar no que l outro l dezira i, pula manhana, negou-se a ir por lheinha. - Yá fui buosso scrabo tiempo que bonde – dixo – al melhor tomais-me por lorpa. Yá bai sendo tiempo de spurmentar algo para ber se isto melhora.
- Yá demorabas cun essa cumbersa mofosa!
- Además – dixo la chouriça – este ye mesmo a la própia pa las albelidades de cada un de nós.
- Solo porque nunca spurmentemos fazer las cousas de outra maneira – tornou l páixaro.
L rato i la chouriça bien falórun mas l páixaro ateimou na del. Por fin resuolbírun sacar suortes: l trabalho de ir pula lheinha calhou a la chouriça; l rato pasou a cozinar i l páixaro haberie de ir por auga i acender l lhume.
Sabeis l que se passou?
Mal la chouriça saliu por lheinha, l páixaro acendiu l lhume i l rato arrimou-le l pote. Apuis aguardórun que la chouriça chegasse cun la purmeira carga de lheinha, mas cumo yá habie salido habie un bun rato, l páixaro saliu a saber deilha.
Acerca de casa, cruzou-se c’un perro que benie a lhamber ls beiços. - Por un acauso nun biste por ende ua chouriça, nó?
- Sí bi. Acabei de l’angulhir. Que buona que staba!
- L que dizes? Nun puodes fazer isso! Bou-te a lhebar a tribunal!
- Nun fize nada acontra la lei. Que you saba, nun hai beda de caça pa las chouriças!
- De legítemo nun ten nada! Eilha staba çcansadica a tratar de la bida! Assassineste-la!
- Stás anganhado amigo. Eilha traie decumentaçon falsa i isso ye crime.
- Decumentos falsos? Nun puode ser. Cumo fazes proba disso?
- Tamien los quemi.
Nun habie nada que l páixaro pudira fazer. Ua lhuita antre un perro i un páixaro, solo un puode lhebar de bencida i nun será l páixaro. Tornou anton para casa i cuntou l sucedido. - Quemírun la chouriça? Cuitadica, bou a tener tantas soudades deilha.
- Ye mui triste, tenemos que fazer l melhor que cunseguirmos sien eilha.
L páixaro puso la mesa anquanto l rato acababa de temperar l guisado. Daba fé de l que la chouriça fazie i pensou que poderie fazer l mesmo, por isso ancarrapitou-se pul pote i atirou-se para andrento. Mas de las dues ua: ou staba mui caliente i atafanhou-se ou nun fui capaç de nadar i afogou-se. Fusse cumo fusse nun tornou a salir de l pote.
Quando l páixaro biu l guisado a ferber c’un rato andrento, quedou todo alborotado. Sien se dar de cuonta spargiu ls tiçones por todo l lhado i pegou fogo a la casa. Corriu até l poço para ir por auga para apagar l fogo mas la pata quedou presa na cuorda i, quando l caldeiro fui poço abaixo, lhebou l páixaro cun el. Por isso, morriu-se afogado i fui l fin de todos trés.

