L fazer l’augardiente
La strefega de l bino aquestuma-se fazer ne l més de Abril. Bien lhimpico i sin borras, era strafegado para outra cuba anaugada. L bagaço i las borras de l bino que quedában assentes ne l fondo de la cuba, éran arrebanhados para fazer l’augardiente. Aqueilha pesada mexórdia era lhebada baldo a baldo, pa l pote que yá staba bien assente anriba de las tempras, cubiertas por un manhuço de palha, para nun zboucelhar nin abolhar ls potes.
Chiçcában-se las cerilhas a las scobas i nistantico ponien las menudas ó bides a arder cun l réstio de la lheinha, i l pote lhougo ampeçaba a freber. La cabeça era ancaixada ne l pote, bien citrada cun massa de pan para nun arreçumar para fuora. L depósito de la cabeça anchie-se d’auga bien frie para que la condensaçon de l oupor fusse bien cunseguida. Las pingas de l’augardiente salien brebulhando i scorrindo, pinguita a pinguita, por ua brime çfolhada, anté a la jarrica de barro, que las aparaba anriba dua cadeira. L sítio tenie que ser soalheiro, abrigado de las rebofeadelas d’aire para que l lhume ardisse dreitico. Nun podie haber çcuidos, bundaba un ambair-se un cachico, pa ls tiçonicos nun ardéren cuntinos an baixo de l’alquitara. S’ardien mi debagar l’augardiente deixaba de pingar, s’ardien debrebe l bagaço ambolbie-se cul oupor i l’augardiente nun salie clarica cumo debie ser.
L’auga de la cabeça assi q’ampeçaba a mornar botaba-se lhougo fuora i reponie-se cun outra bien frie. Na feitura dua pilada, habie que demudar l’auga bárias bezes. Era ua apegaçon cuntante, lhebaba l sou tiempo, zambolbido sin priessa, requierie algua pacéncia, sabedorie i muita atençon ne l pingar de l’augardiente.Ye eiqui que stá l segredo, lhume cun la chama cierta i l’auga na cabeça, siempre frie. Jarrico a jarrico, ls garrafones quedában chenos i la proba custante era cumbeniente. Ls purmeiros garrafones botában-la mi queimona, apuis ampeça a benir más sansielha.
An casa de mius pais siempre cumbibimos cun la questume de la feitura de l’augardiente. Ne ls dies que cuorren, miu pai, cun uitenta i dous anhos, cun l’ajuda de mie mai, inda fai dues ou trés piladas d’augardiente por anho, yá cun l’alquitara de sou. Quando se sirbe deilha i l’arruma anté la próssima feitura, trata-la cumo se dua relica se tratasse. Siempre fui un home seloso i mi antrejeitado para todo. Mie mai cun la sue curjidade, çtina l’augardiente que se fai an casa, nua pequeinha bariadade de licores, pa la família i para cumbidar ls amigos. Ls filhos stamos mui gratos pula fuorça i çponibilidade q’inda ténen, para mantener questumes, quaijeque stintos i an zuso nas nuossas tierras,
Alcina Pires

